Ως ευάλωτοι οφειλέτες θεωρούνται όσοι έχουν χαμηλά ή μηδενικά ετήσια εισοδήματα, περιορισμένα περιουσιακά στοιχεία των οποίων η ρευστοποίηση δεν καλύπτει τις οφειλές καθώς και η αδυναμία πρόσβασης σε κοινωνικές παροχές ή τραπεζική χρηματοδότηση. Επιπλέον, άτομα με σοβαρές ασθένειες ή και αναπηρία, χαμηλοσυνταξιούχοι, μονογονεϊκές οικογένειες ή οικογένειες με πολλά εξαρτώμενα μέλη μπορούν να νοηθούν ως ευάλωτοι οφειλέτες στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού. Σε αυτόν λαμβάνονται, επιπρόσθετα, υπόψη η συσσώρευση χρεών προς το δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, οι οφειλές από κληρονομιά ή από εταιρείες υπό εκκαθάριση και η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης τουλάχιστον κατά 20%.
Για την ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό των παραπάνω οφειλετών απαιτείται η έκδοση Βεβαίωσης Ευάλωτου Οφειλέτη που εκδίδεται εντός 30 ημερών και ισχύει για 3 μήνες. Σημειωτέον ότι αν αρχικά απορριφθεί η έκδοση της, με την προσκόμιση όλων των απαραίτητων στοιχείων υπάρχει δυνατότητα ένστασης. Προϋποτίθεται επίσης το εισόδημα για μονοπρόσωπο νοικοκυριό να μην υπερβαίνει τα 7.000€, η ακίνητη περιουσία τα 120.000€ και το όριο καταθέσεων τα 7.000€ και για νοικοκυριό με περισσότερα μέλη τα έως 21.000€, 180.000€ και 21.000€ αντίστοιχα. Τέλος, για τα άτομα με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67% τα προαναφερθέντα κριτήρια διπλασιάζονται στο όριο τους.
Τα βασικά οφέλη από την ένταξη των ευάλωτων οφειλετών στον εξωδικαστικό μηχανισμό είναι 7. Πρώτον, οι οφειλέτες αυτοί προστατεύονται από πλειστηριασμούς και κατασχέσεις γενικά και από ποινικές διώξεις για οφειλές σε δημόσιο/ΕΦΚΑ ειδικά. Δεύτερον, η επίτευξη συμφωνίας γίνεται εξωδικαστικά και με ευνοϊκούς όρους που συχνά περιλαμβάνουν διαγραφή ή μείωση της βασικής οφειλής, τόκων, προστίμων ή και των προσαυξήσεων καθώς και δυνατότητα μεγάλης διάρκειας αποπληρωμής (με έως 240 δόσεις για το δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης και έως 420 δόσεις προς τους Χρηματοπιστωτικούς Φορείς). Ένα τρίτο όφελος για τους ευάλωτους οφειλέτες είναι η υποχρεωτική αποδοχή της πρότασης αναδιάρθρωσης χρέους από τους πιστωτές και ένα τέταρτο η έκδοση φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας. Πέμπτον, προβλέπεται η ρύθμιση δανείων με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου και έκτον, σε περίπτωση που έχει επιβληθεί κατάσχεση και έχει οριστεί πλειστηριασμός, η πρόταση δεν μπορεί να περιέχει όρο περί προκαταβολής. Ένα έβδομο και τελευταίο όφελος από την ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό είναι η δυνατότητα ρύθμισης και οφειλών όπου ο οφειλέτης ενέχεται και ως εγγυητής.
Συνοψίζοντας, ο εξωδικαστικός μηχανισμός, με το σταθερό για όλες τις ρυθμίσεις επιτόκιο 3%, συμβάλλει αποφασιστικά στην ευνοϊκή και μακροχρόνια για τους ευάλωτους οφειλέτες αναδιάρθρωση χρεών, εξασφαλίζοντας την διατήρηση της περιουσίας τους αλλά και την φορολογική και ασφαλιστική τους ενημερότητα.
