Μια καθοριστική αλλαγή στο τοπίο της διευθέτησης οφειλών φέρνει η επίσημη ενεργοποίηση της αναβαθμισμένης ηλεκτρονικής πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού, που θεσπίστηκε με τον νόμο 5313/2026. Πιο συγκεκριμένα, η σημαντικότερη μεταβολή εστιάζεται στην μείωση του κατώτατου απαιτούμενου ορίου υπαγωγής, το οποίο υποχωρεί πλέον στο μισό, δηλαδή από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι διευρύνει αποφασιστικά την «δεξαμενή» των δικαιούχων, δίνοντας σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο επιπλέον πολίτες και επιχειρήσεις τη δυνατότητα να αναζητήσουν μια βιώσιμη λύση για τα χρέη τους, προσφέροντας παράλληλα μια μεγάλη οικονομική «ανάσα» στην αγορά.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο χαρακτηρίζεται από υψηλή ευελιξία, καθώς το ελάχιστο όριο των 5.000 ευρώ υπολογίζεται αθροιστικά. Αυτό σημαίνει ότι ένας οφειλέτης δεν απαιτείται να χρωστά το συγκεκριμένο ποσό σε έναν και μόνο φορέα, αλλά μπορεί να συγκεντρώνει μικρότερες οφειλές σε διαφορετικούς πιστωτές, οι οποίες ως σύνολο ξεπερνούν τουλάχιστον το νέο αυτό όριο. Στη διαδικασία μπορούν να ενταχθούν φυσικά και νομικά πρόσωπα, ιδιώτες, ελεύθεροι επαγγελματίες, επιχειρήσεις, καθώς και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ασκούν οικονομική δραστηριότητα χωρίς να επιδιώκουν οικονομικό σκοπό. Η πλατφόρμα καλύπτει τόσο παλαιά όσο και νέα χρέη προς την ΑΑΔΕ, τον e-ΕΦΚΑ, τις τράπεζες, τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), καθώς και τρίτους φορείς των οποίων οι εισπράξεις διενεργούνται μέσω της φορολογικής διοίκησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι πλέον γίνονται δεκτές και ενήμερες ή εξυπηρετούμενες υποχρεώσεις, εφόσον αποδεικνύεται επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης του αιτούντος κατά τουλάχιστον 20%, ενώ έχει καταργηθεί ο παλαιότερος περιορισμός που απέκλειε όσους είχαν το 90% των οφειλών τους συγκεντρωμένο σε έναν μόνο πιστωτή.
Η νέα διαδικασία προσφέρει μακροχρόνια πλάνα αποπληρωμής με έως 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για τράπεζες και servicers με σταθερό επιτόκιο 3% για τα πρώτα τρία έτη. Προβλέπεται, επιπλέον, δυνατότητα «κουρέματος» έως 75% στη βασική οφειλή προς το Δημόσιο, ενώ για τις τράπεζες το ποσοστό μπορεί να φτάσει έως το 80% της βασικής οφειλής και έως 100% των τόκων, ανάλογα πάντα με τα οικονομικά κριτήρια. Η ρύθμιση παρέχει, επίσης, αναστολή αναγκαστικών μέτρων (όπως είναι οι πλειστηριασμοί και οι κατασχέσεις) και εξασφαλίζει ασφαλιστική και φορολογική ενημερότητα, ενώ για τους ευάλωτους η πρόταση αναδιάρθρωσης καθίσταται υποχρεωτικά αποδεκτή από τους πιστωτές. Η αίτηση γίνεται ψηφιακά με παράλληλη άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου.
Σε σύγκριση με τις 72 δόσεις (που αφορούν συγκεκριμένα χρέη έως 31/12/2023), ο εξωδικαστικός μηχανισμός λειτουργεί αυτοματοποιημένα μέσω αλγορίθμου που καθορίζει εξατομικευμένα τις δόσεις με βάση την οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του εκάστοτε οφειλέτη. Η ρύθμιση, ωστόσο, χάνεται με τρεις καθυστερήσεις δόσεων ή αν η οφειλή υπερβεί το 3% προς έναν πιστωτή. Σημειώνεται ότι νέες αιτήσεις γίνονται δεκτές μετά από 12 μήνες ξανά, ενώ υπάρχουν περιορισμοί για όσους βρίσκονται σε δικαστικές διαδικασίες, όπως για παράδειγμα σε καθεστώς ρύθμισης του Νόμου Κατσέλη.
Συνοψίζοντας, το νέο πλαίσιο για χρέη από 5.000 ευρώ αλλάζει ριζικά τα δεδομένα, καθώς «αγκαλιάζει» πλέον και τους μικροοφειλέτες, προσφέροντας μια πραγματική ευκαιρία σε εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον πολίτες να κλείσουν οριστικά τις οικονομικές εκκρεμότητες τους. Τα πλεονεκτήματα των πολλών δόσεων από τον νέο Εξωδικαστικό Μηχανισμό, η άμεση προστασία από κατασχέσεις και πλειστηριασμούς και η προοπτική για γενναίες μειώσεις των αρχικών ποσών αναδεικνύουν τη συγκεκριμένη διαδικασία ως μια ολοκληρωμένη λύση αναδιάρθρωσης χρέους. Ο μηχανισμός αυτός μετατρέπεται σε ένα πολύτιμο στήριγμα που θωρακίζει την περιουσία των οφειλετών και ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή αυτών και των επιχειρήσεων στην οικονομική ομαλότητα, αφήνοντας πίσω το άγχος των οφειλών.
