Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός πλέον έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία, αν όχι το πιο αποτελεσματικό, για τη συνολική και κοινή ρύθμιση οφειλών προς τράπεζες και Δημόσιο (ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ). Η διαδικασία, αν και ψηφιακή και αυτοματοποιημένη, παραμένει σύνθετη και χαοτική για αρκετά άτομα που δεν είναι εξοικειωμένα με τέτοιες διαδικασίες. Επιπλέον, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην εξέταση των οικονομικών δεδομένων του οφειλέτη πριν, κατά την διάρκεια και μετά την υποβολή της αίτησης. Συνεπώς, ο ρόλος του οικονομικού συμβούλου καθίσταται καθοριστικός και κρίσιμος, καθώς λειτουργεί ως το εχέγγυο που μετατρέπει την πολύπλοκη (για τους μη γνώστες και μη έχοντες εμπειρία) διαδικασία σε μια ξεκάθαρη και σωστά δομημένη πορεία προς την εξασφάλιση μιας βιώσιμης και ρεαλιστικής ρύθμισης για τον οφειλέτη.
Ο οικονομικός σύμβουλος αναλαμβάνει αρχικά την αξιολόγηση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη. Μελετά τα εισοδήματα, τα περιουσιακά στοιχεία, τις υποχρεώσεις και τις δαπάνες, προκειμένου να εντοπίσει το επίπεδο βιωσιμότητας του και τη δυνατότητα αποπληρωμής δόσεων. Με απλά λόγια άρα εξετάζει αν η υπαγωγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό είναι η ιδανική για τον οφειλέτη λύση στο φλέγον ζήτημα των χρεών. Αυτή η αρχική προ- αξιολόγηση αποτελεί τον πυρήνα της αίτησης, καθώς καθορίζει και προβλέπει εν πολλοίς το αν ο αλγόριθμος του Εξωδικαστικού θα καταλήξει σε μια ρεαλιστική πρόταση αναδιάρθρωσης των χρεών. Η παραμικρή ανακρίβεια στα οικονομικά δεδομένα και την δήλωση αυτών μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της αίτησης, γεγονός που καθιστά τον σύμβουλο απαραίτητο ήδη από τα πρώτα στάδια επομένως. Στη συνέχεια, ο σύμβουλος επιμελείται τη συγκέντρωση όλων των απαραίτητων εγγράφων και οικονομικών στοιχείων. Πρόκειται για μια εργασία που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και οργανωμένη διαχείριση, καθώς η πλατφόρμα αντλεί μεν αυτόματα πληροφορίες από πολλαπλές πηγές αλλά χρειάζεται πολλές φορές συμπληρωματικά δεδομένα που πρέπει να εισαχθούν έγκαιρα και με ακρίβεια αλλά και επιπλέον βήματα και ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιηθούν επίσης με συνέπεια. Ο οικονομικός σύμβουλος όχι μόνο συλλέγει και συμπληρώνει τα απαραίτητα στοιχεία με άλλα λόγια, αλλά ελέγχει και τη συνέπεια και συνέχεια τους, ώστε να μην υπάρχουν αντιφάσεις ή ελλείψεις που θα μειώσουν την αξιοπιστία της αίτησης και άρα την πετυχημένη ρύθμιση, ούτε καθυστερήσεις στην διενέργεια επιπλέον κινήσεων. Σημαντική είναι επίσης η συμβολή του στην ανάλυση των προτάσεων που παράγει ο αλγόριθμος του συστήματος. Αν και το εργαλείο δημιουργεί αυτοματοποιημένες προτάσεις ρύθμισης, πολλές φορές απαιτούνται επιπρόσθετες επεξηγήσεις για παράδειγμα ώστε ο οφειλέτης να κατανοήσει τι ακριβώς σημαίνουν οι όροι, οι δόσεις και τα πιθανά κουρέματα αλλά και διορθώσεις ή επανάντληση στοιχείων. Ο σύμβουλος λειτουργεί στην πραγματικότητα ως «διαμεσολαβητής» μεταξύ της ψηφιακής διαδικασίας, των πιστωτών και του οφειλέτη, μεταθέτοντας τα «τεχνικά» μέρη και βήματα της αίτησης σε σαφή και κατανοητή πορεία προς μια ρεαλιστική και βιώσιμη ρύθμιση και αναδιάρθρωση των οφειλών. Ο ρόλος του οικονομικού συμβούλου παρόλα αυτά, δεν περιορίζεται μόνο στην τυπική συμπλήρωση της αίτησης. Πολλές φορές καλείται να προετοιμάσει τον οφειλέτη για πιθανές αντιρρήσεις ή και απορρίψεις πχ από μέρους κάποιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, να αναλύσει εναλλακτικά σενάρια ή να εκτιμήσει αν συμφέρει η όλη διαδικασία. Η εμπειρία του σε προηγούμενες υποθέσεις επιτρέπει, σαφώς, την με σχετική ακρίβεια «πρόβλεψη εμποδίων» και την προσαρμογή της στρατηγικής, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες τελικής έγκρισης με ευνοϊκούς για τον οφειλέτη πάντα όρους. Τέλος, ο οικονομικός σύμβουλος συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας μακροπρόθεσμης οικονομικής στρατηγικής μετά την έγκριση της ρύθμισης. Μια ρύθμιση, όσο ευνοϊκή και ρεαλιστική και αν είναι, μπορεί να εκπέσει αν ο οφειλέτης δεν οργανώσει σωστά στο μυαλό του τα οικονομικά του. Ο σύμβουλος μπορεί να βοηθά, επιπρόσθετα, στη δημιουργία ενός πλάνου διαχείρισης του εισοδήματος και προγραμματισμού των δαπανών με απώτερο σκοπό την σταθεροποίηση της οικονομικής κατάστασης, ώστε να αποφεύγονται νέες καθυστερήσεις και επιβαρύνσεις μελλοντικά. Είναι πάντα εκεί, επομένως, αν θέλει να λέγεται και άνθρωπος εκτός από σωστός επαγγελματίας, για να ακούσει τους όποιους προβληματισμούς και να στηρίξει τον οφειλέτη στην νέα οικονομική του αρχή και πορεία.
Συνοψίζοντας, ο οικονομικός σύμβουλος αποτελεί κομβικό συνεργάτη σε όλη τη διάρκεια του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Με την τεχνογνωσία και την εμπειρία του μειώνει τις πιθανότητες λάθους, αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας στην αίτηση και προσφέρει στον οφειλέτη μια αίσθηση ασφάλειας και καθοδήγησης σε μια κατά τα άλλα απαιτητική διαδικασία. Η συμβολή του δεν αφορά μόνο την τεχνική πλευρά, αλλά και την ουσιαστική υποστήριξη ενός ανθρώπου που επιδιώκει να πετύχει μια πραγματική οικονομική αρχή.
